Luật chơi tiến lên miền Nam: thứ tự bài, chặt heo và tới trắng
Luật chơi tiến lên miền Nam ai cũng tưởng mình đã thuộc, cho đến khi ngồi vào một bàn lạ và bị phạt vì một quy định chưa từng nghe. Bàn này cho 3 đôi thông chặt heo bất cứ lúc nào, bàn kia chỉ cho chặt khi đến lượt; nơi này tính 6 đôi là tới trắng, nơi khác thì không. Bài viết hệ thống lại phần luật gần như ai cũng dùng, chỉ rõ những chỗ hay khác nhau, kèm xác suất thật của các bộ tới trắng để bạn biết mình nên kỳ vọng điều gì khi cầm 13 lá.
Luật chơi tiến lên miền Nam: bộ bài, số người và mục tiêu
Mỗi ván tiến lên miền Nam cần bộ bài tây 52 lá, chơi từ 2 đến 4 người, mỗi người được chia 13 lá. Người đánh ra hết lá trên tay đầu tiên về nhất, ván tiếp tục để xác định người về nhì, ba và bét.
Thứ tự lá và thứ tự chất
Từ nhỏ đến lớn, các lá xếp theo thứ tự 3, 4, 5 cho đến 10, J, Q, K, A và cuối cùng là 2, còn gọi là heo. Khi hai lá cùng số, chất quyết định lá nào lớn hơn: bích nhỏ nhất, tiếp theo là chuồn (tép), rô, và cơ lớn nhất.
Như vậy 3 bích là lá nhỏ nhất cả bộ, còn heo cơ là lá lớn nhất. Heo bích và heo chuồn gọi là heo đen, heo rô và heo cơ gọi là heo đỏ; cách gọi này quan trọng khi tính phạt.
Ai được đánh trước
Ở ván đầu tiên, người giữ 3 bích đi trước và thường phải đánh ra lá 3 bích, có thể kèm trong một bộ như đôi 3 hoặc sảnh 3, 4, 5. Từ ván thứ hai, người về nhất ván trước được đánh trước với bất kỳ bộ nào.
Các bộ bài hợp lệ và cách chặn
Mỗi lượt, bạn chỉ được đánh một bộ, và người kế tiếp muốn chặn phải dùng bộ cùng kiểu, cùng số lá nhưng lớn hơn. Bảng sau liệt kê sáu kiểu bộ dùng trong tiến lên miền Nam:
| Kiểu bộ | Cấu tạo | Ví dụ | Bộ chặn được nó |
|---|---|---|---|
| Rác (lá lẻ) | 1 lá | 7 rô | Lá lớn hơn, hoặc cùng số nhưng chất cao hơn |
| Đôi | 2 lá cùng số | Đôi 9 | Đôi lớn hơn; cùng số thì so lá có chất cao nhất trong mỗi đôi |
| Sám (ba lá) | 3 lá cùng số | Ba lá J | Sám có số lớn hơn |
| Sảnh | Ba lá trở lên liên tiếp, không có heo | 5, 6, 7, 8 | Sảnh cùng số lá có lá cuối lớn hơn |
| Đôi thông | Ba đôi trở lên liên tiếp | 44, 55, 66 | Đôi thông cùng số đôi có đôi cuối lớn hơn |
| Tứ quý | 4 lá cùng số | Bốn lá 10 | Tứ quý lớn hơn |
Sảnh dài nhất là 3 đến A, gồm 12 lá, vì heo không được nằm trong sảnh và bài không vòng từ A sang 3. Khi so hai sảnh hoặc hai đôi thông cùng độ dài, chỉ cần xem lá lớn nhất của mỗi bộ, kể cả chất của lá đó.
Một vòng đánh diễn ra thế nào
Người mở vòng chọn một bộ bất kỳ, những người sau lần lượt chặn hoặc bỏ lượt. Ở luật phổ biến, ai đã bỏ lượt thì không được đánh lại trong vòng đó, trừ trường hợp dùng hàng để chặt heo.
Khi những người còn lại đều bỏ lượt, người đánh bộ cuối cùng thắng vòng và được mở vòng mới. Đây là lý do một con heo hay một bộ hàng giữ đúng lúc có giá trị lớn: nó cho bạn quyền mở vòng.
Chặt heo: bộ nào chặt được gì
Heo là lá lớn nhất nên không lá lẻ nào chặn được, chỉ những bộ đặc biệt gọi là hàng mới chặt được heo. Thứ tự sức mạnh của hàng theo luật thông dụng như sau:
- 3 đôi thông: chặt được một heo lẻ khi đến lượt mình.
- Tứ quý: chặt được heo lẻ, đôi heo và 3 đôi thông.
- 4 đôi thông: chặt được heo lẻ, đôi heo, 3 đôi thông và tứ quý; nhiều phòng cho phép chặt cả khi chưa đến lượt.
Ngoài việc giành vòng, chặt heo còn kéo theo tiền phạt: người có heo bị chặt thường phải trả cho người chặt, và heo đỏ bị phạt nặng hơn heo đen.
Chặt chồng
Khi bộ hàng vừa chặt lại bị một bộ hàng lớn hơn chặt tiếp, ta gọi là chặt chồng. Người bị chặt sau cùng thường phải gánh toàn bộ tiền phạt cộng dồn của cả chuỗi, nên đánh 3 đôi thông ra chặt heo khi đối thủ có thể đang giữ tứ quý là nước đi rủi ro.
Tới trắng: thắng ngay khi vừa chia bài
Tới trắng là trường hợp người chơi được chia một bộ bài đặc biệt và thắng ván ngay, không cần đánh. Danh sách bộ tới trắng thay đổi theo nơi chơi, nhưng bốn trường hợp sau gần như phòng nào cũng công nhận:
- Sảnh rồng: đủ 12 lá liên tiếp từ 3 đến A.
- Tứ quý heo: cầm cả bốn lá 2.
- 6 đôi: sáu đôi bất kỳ trong 13 lá.
- 5 đôi thông: năm đôi liên tiếp, ví dụ từ đôi 6 đến đôi 10.
Một số phòng tính thêm các trường hợp khác, chẳng hạn ván đầu có tứ quý 3, hoặc 12 đến 13 lá cùng màu.
Tới trắng hiếm đến mức nào
Bảng dưới đây tính chính xác khả năng của một tay 13 lá bằng phép đếm tổ hợp trong toán học. Con số cho thấy chơi để chờ tới trắng là kỳ vọng không thực tế.
| Tình huống khi nhận 13 lá | Khả năng | Tần suất tương đương |
|---|---|---|
| Không có heo nào | 30,4% | Gần 1 trong 3 ván |
| Đúng một heo | 43,9% | Gần một nửa số ván |
| Từ hai heo trở lên | 25,7% | Khoảng 1 trong 4 ván |
| Có ít nhất một tứ quý | 3,4% | Khoảng 1 trên 29 ván |
| 6 đôi, tính tứ quý là hai đôi | 0,45% | Khoảng 1 trên 222 ván |
| Tứ quý heo | 0,26% | Khoảng 1 trên 379 ván |
| 5 đôi thông | 0,065% | Khoảng 1 trên 1.540 ván |
| Sảnh rồng | 0,058% | Khoảng 1 trên 1.720 ván |
| Ít nhất một trong bốn bộ tới trắng | 0,82% | Khoảng 1 trên 122 ván |
Trung bình mỗi người cầm đúng một heo, nhưng cứ ba ván thì có gần một ván bạn không có heo nào. Với bàn 4 người, khoảng 3% số ván có ít nhất một người tới trắng.
Thối, cóng và cách tính thắng thua
Khi ván kết thúc, thứ hạng nhất, nhì, ba, bét quyết định ai trả và ai nhận. Bên cạnh đó, hai tình huống sau thường bị phạt thêm:
- Thối heo, thối hàng: người về bét mà trên tay vẫn còn heo hoặc hàng chưa đánh thì bị phạt thêm theo số heo, số hàng còn giữ.
- Cóng: khi đã có người đánh hết bài mà bạn chưa ra được lá nào, bạn bị cóng, thường chịu mức phạt nặng nhất ván.
Nhiều phòng trực tuyến còn có kiểu tính tiền theo số lá còn lại, gọi là đếm lá, thay cho tính theo thứ hạng. Hai kiểu này dẫn đến cách đánh khác nhau, vì khi đếm lá, việc xả bớt lá quan trọng hơn việc tranh về nhất.
Kinh nghiệm cho người mới chơi tiến lên
Nắm luật mới là một nửa cách chơi tiến lên, nửa còn lại là quản lý 13 lá trên tay. Người mới thường thua vì đánh hết lá mạnh quá sớm hoặc phá bộ không cần thiết, và các nguyên tắc sau giúp hạn chế điều đó:
- Đếm heo: cả bộ chỉ có 4 heo, nhớ số heo đã ra giúp biết lá A của bạn có phải lá lớn nhất còn lại hay không.
- Xả rác nhỏ khi được mở vòng: dùng quyền mở vòng để đánh các lá lẻ khó thoát, giữ bộ lớn cho cuối ván.
- Không phá sảnh dài để chặn một lá lẻ: một sảnh 5 lá có thể giúp thoát 5 lá chỉ trong một lượt.
- Giữ hàng đến lúc cần: hàng dùng để chặt heo hoặc giành vòng cuối, nhưng đừng giữ đến mức bị thối.
- Để ý người sắp hết bài: khi đối thủ chỉ còn một lá, tránh đánh rác nhỏ để họ không có cơ hội thoát.
Chơi tiến lên miền Nam tại sảnh V8 trong AB77
Tiến lên miền Nam nằm trong sảnh V8, một phần của mục game bài trên AB77, chơi với người thật theo phòng mức cược. Vì luật cài sẵn có thể khác thói quen chơi ngoài đời, hãy mở mục luật của phòng và tìm câu trả lời cho năm câu hỏi:
- Phòng tính tiền theo thứ hạng hay theo số lá còn lại.
- Những bộ nào được tính tới trắng.
- 3 đôi thông và 4 đôi thông có được chặt khi chưa đến lượt không.
- Mức phạt chặt heo đen, heo đỏ, thối và cóng là bao nhiêu.
- Mỗi lượt có bao nhiêu giây, và hết giờ thì hệ thống tự đánh hay tự bỏ lượt.
Phòng mức thấp là nơi phù hợp để quen nhịp đánh có giới hạn thời gian trước khi lên phòng cao hơn. Nếu muốn so sánh với một trò bài khác cùng sảnh, có thể đọc [Chèn link nội bộ tới bài: Cách chơi phỏm].
Những điểm dễ nhầm trong luật tiến lên
Ba câu hỏi dưới đây gom các chỗ người chơi hay tranh cãi nhất.
Heo có được đánh trong sảnh không?
Không. Heo không được nằm trong sảnh, nên sảnh dài nhất là từ 3 đến A, gồm 12 lá. Bài cũng không được vòng từ A sang 3; heo chỉ đi riêng, đi đôi, đi sám hoặc nằm trong tứ quý heo.
3 đôi thông có chặt được đôi heo không?
Không. 3 đôi thông chỉ chặt được một heo lẻ. Muốn chặt đôi heo, bạn cần tứ quý hoặc 4 đôi thông; riêng 4 đôi thông còn chặt được cả tứ quý, theo luật thông dụng.
Bị cóng là gì?
Bị cóng là khi đã có người đánh hết bài mà bạn vẫn chưa ra được lá nào. Đây thường là tình huống bị phạt nặng nhất, nhiều phòng tính gấp đôi hoặc hơn so với về bét thông thường, nên hãy tìm cách ra ít nhất một bộ sớm.
Tổng kết luật tiến lên miền Nam
Luật chơi Tiến lên miền Nam được xây dựng trên một bộ khung nguyên tắc cố định và dễ nắm bắt: thứ tự quân bài từ lớn đến bé (từ 3 đến Heo), độ mạnh của chất (Bích < Chuồn < Rô < Cơ), 6 kiểu kết hợp bài cơ bản và 3 loại “hàng” đặc biệt dùng để chặt Heo. Tuy nhiên, biến số thực sự của trò chơi lại nằm ở những quy định linh hoạt tùy theo từng sòng hoặc nền tảng. Các yếu tố như điều kiện Tới trắng, quyền ưu tiên chặt bài và đặc biệt là mức phạt tiền khi bị Thối (Heo, hàng) hay Cóng (chết ngộp) thường xuyên thay đổi. Vì vậy, thói quen sống còn để bảo vệ nguồn vốn là luôn phải kiểm tra kỹ các luật phụ này trước khi ngồi vào bất kỳ bàn chơi mới nào.